Nghệ thuật biểu diễn mở rộng dư địa trong phát triển công nghiệp văn hóa

Trong tiến trình phát triển các ngành công nghiệp văn hóa, nghệ thuật biểu diễn đang đứng trước cơ hội chuyển đổi từ hoạt động chủ yếu phục vụ nhu cầu hưởng thụ văn hóa sang một lĩnh vực sáng tạo có khả năng hình thành sản phẩm, thị trường và các chuỗi giá trị mới. Công nghệ số, bản quyền và phương thức tổ chức biểu diễn hiện đại được xem là những yếu tố quan trọng thúc đẩy quá trình chuyển đổi này.

Ngày 9.9.2026, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cho biết đang đề xuất các nhiệm vụ nghiên cứu, phát triển công nghệ chiến lược phục vụ công nghiệp văn hóa và nghệ thuật biểu diễn. Trong đó, một định hướng đáng chú ý là nghiên cứu công nghệ lõi và nền tảng số phục vụ chương trình nghệ thuật biểu diễn đa phương tiện ngoài trời, kết hợp các phương thức thể hiện như âm thanh, ánh sáng, trình chiếu và công nghệ số.

Sự phát triển của công nghệ đang từng bước làm thay đổi cách hình thành và khai thác một sản phẩm nghệ thuật. Một chương trình biểu diễn hiện nay không nhất thiết kết thúc khi sân khấu khép lại. Nội dung có thể tiếp tục được khai thác trên các nền tảng số, thông qua bản ghi, sản phẩm nghe nhìn, quyền biểu diễn, quyền phát sóng và nhiều hình thức sản phẩm phái sinh. Điều này mở rộng khả năng tiếp cận công chúng, đồng thời tạo thêm nguồn thu cho các đơn vị sáng tạo và tổ chức biểu diễn.

Cùng với công nghệ, vấn đề bản quyền ngày càng giữ vị trí quan trọng. Theo Cổng Thông tin điện tử Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, nghệ thuật biểu diễn là một trong những lĩnh vực nòng cốt của công nghiệp văn hóa Việt Nam; quá trình số hóa, đổi mới phương thức sáng tạo và thương mại hóa sản phẩm khiến yêu cầu bảo vệ quyền tác giả, quyền liên quan trở nên cấp thiết hơn.

Ở góc độ công nghiệp văn hóa, giá trị của nghệ thuật vì vậy không chỉ nằm ở chất lượng một tác phẩm hay một đêm diễn mà còn phụ thuộc vào khả năng kết nối giữa sáng tạo, sản xuất, tổ chức biểu diễn, công nghệ, bản quyền, truyền thông và thị trường. Đây chính là những mắt xích giúp sản phẩm nghệ thuật được lưu thông và tiếp tục tạo ra giá trị sau khi được công bố lần đầu.

Thực tiễn cũng đặt ra yêu cầu các đơn vị nghệ thuật từng bước đổi mới tư duy phát triển sản phẩm. Bên cạnh đầu tư cho chất lượng nghệ thuật, cần chú trọng xây dựng thương hiệu, phát triển khán giả, khai thác dữ liệu, hoàn thiện cơ chế quản lý và phân chia quyền lợi từ bản quyền, đồng thời tăng khả năng kết nối nghệ thuật với du lịch, sự kiện, không gian sáng tạo và các dịch vụ văn hóa.

Việc đặt nghệ thuật biểu diễn trong tổng thể phát triển công nghiệp văn hóa vì thế không làm giảm giá trị nghệ thuật của tác phẩm, mà mở rộng điều kiện để hoạt động sáng tạo được đầu tư và phát triển bền vững hơn. Khi tác phẩm có khả năng tiếp cận công chúng rộng hơn, được bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ và được khai thác qua nhiều hình thức, giá trị văn hóa và giá trị kinh tế của nghệ thuật có thể đồng thời được phát huy.

Nguồn biên tập: Cổng Thông tin điện tử Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, tháng 9.2026.

Võ Kim Dung./.