Trong ngày 10/9/2026, công tác quản lý tài nguyên, bảo vệ môi trường và chủ động ứng phó với thiên tai tiếp tục được các cơ quan quản lý nhà nước và địa phương quan tâm triển khai. Những diễn biến thời tiết phức tạp, nguy cơ mưa lớn, lũ quét, sạt lở đất cùng yêu cầu hoàn thiện thể chế về tài nguyên, môi trường cho thấy việc chuyển từ ứng phó bị động sang chủ động phòng ngừa, quản lý dựa trên dữ liệu và tăng cường khả năng chống chịu đang trở thành yêu cầu ngày càng rõ nét.

Hình minh họa (Nguồn internet)

Chủ động ứng phó trước diễn biến thời tiết cực đoan

Theo Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn Quốc gia, ngày 10/9, không khí lạnh đã ảnh hưởng đến khu vực phía Đông Bắc Bộ, trong khi miền Trung và miền Nam tiếp tục có mưa vừa, mưa to. Đáng chú ý, trên Biển Đông có khả năng hình thành áp thấp nhiệt đới trong những ngày tiếp theo và không loại trừ khả năng mạnh lên thành bão. Khu vực từ phía Nam Nghệ An đến Đà Nẵng, phía Đông Quảng Ngãi và một số khu vực Tây Nguyên được cảnh báo có mưa lớn, nguy cơ lũ quét, sạt lở đất và ngập úng cục bộ.

Trước tình hình trên, yêu cầu đặt ra đối với công tác quản lý tài nguyên và môi trường không chỉ là theo dõi, dự báo mà phải chủ động chuẩn bị các phương án phòng ngừa, bảo đảm an toàn cho người dân và giảm thiểu thiệt hại đối với cơ sở hạ tầng, sản xuất và môi trường. Ngày 8/9, Ban Chỉ đạo Phòng thủ dân sự quốc gia đã đề nghị 21 tỉnh, thành phố giáp biển chủ động ứng phó với các hình thái thiên tai có khả năng xuất hiện trong 10 ngày tiếp theo.

Đây cũng là cơ sở để các địa phương tiếp tục rà soát các khu vực có nguy cơ cao về lũ quét, sạt lở, ngập úng, các điểm nghẽn dòng chảy và công trình xung yếu; đồng thời tăng cường cảnh báo sớm và chuẩn bị lực lượng, phương tiện theo phương châm chủ động từ sớm, từ xa.

Hoàn thiện thể chế quản lý tài nguyên, môi trường

Một nội dung đáng chú ý trong ngày 10/9 là việc công bố các luật được Quốc hội thông qua tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất. Trong số 15 luật được công bố có Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 10 luật liên quan đến thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường, bao gồm Luật Địa chất và khoáng sản, Luật Tài nguyên nước, Luật Khí tượng thủy văn, Luật Đê điều cùng một số luật chuyên ngành khác. Các quy định mới có hiệu lực từ ngày 1/1/2027.

Việc tiếp tục rà soát, cắt giảm và đơn giản hóa thủ tục hành chính trong lĩnh vực tài nguyên, môi trường được đặt trong yêu cầu nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, đồng thời tạo thuận lợi hơn cho người dân và doanh nghiệp. Cùng với phân cấp, phân quyền, yêu cầu quan trọng là phải bảo đảm tính minh bạch, thống nhất và kiểm soát chặt chẽ các hoạt động có nguy cơ tác động đến tài nguyên và môi trường.

Quản lý tài nguyên theo hướng bền vững

Định hướng quản lý tài nguyên hiện nay ngày càng gắn với yêu cầu sử dụng tiết kiệm, hiệu quả và bảo đảm giới hạn sinh thái. Nghị quyết số 27-NQ/TW về phát triển các vùng và tổ chức không gian phát triển quốc gia trong giai đoạn mới nhấn mạnh yêu cầu phát triển trong giới hạn sinh thái, phù hợp với khả năng chịu tải của môi trường; thúc đẩy kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và quản lý, sử dụng bền vững tài nguyên.

Đối với tài nguyên nước, yêu cầu bảo đảm an ninh nguồn nước ngày càng gắn chặt với quản lý theo lưu vực sông, điều hòa nguồn nước và thích ứng với biến đổi khí hậu. Việc xây dựng hệ thống dữ liệu, quan trắc, giám sát và cảnh báo được xác định là một trong những giải pháp quan trọng nhằm nâng cao năng lực quản lý, nhất là trong bối cảnh hạn hán, xâm nhập mặn, ngập úng và các hiện tượng thời tiết cực đoan diễn biến khó lường.

Trong quản lý đất đai, định hướng điều chỉnh Quy hoạch sử dụng đất quốc gia thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 cũng đặt vấn đề sử dụng đất hiệu quả, phục vụ phát triển bền vững, phát triển đô thị xanh và tăng cường ứng dụng công nghệ số trong quản lý đất đai.

Tăng cường kiểm soát nguồn thải và chuyển đổi xanh

Bên cạnh quản lý tài nguyên, kiểm soát ô nhiễm và nguồn thải tiếp tục là nhiệm vụ quan trọng. Thực tế tại một số địa phương cho thấy việc thu gom, xử lý chất thải sinh hoạt, kiểm soát nước thải và nâng cao năng lực xử lý chất thải vẫn cần được tăng cường.

Tại Phú Thọ, tình trạng rác thải sinh hoạt ùn ứ tại một số khu dân cư đã dẫn tới yêu cầu khẩn trương tổ chức thu gom, xử lý và tháo gỡ khó khăn để đưa nhà máy xử lý rác thải phát điện tại Trạm Thản vào hoạt động. Vụ việc cho thấy yêu cầu quản lý chất thải cần được thực hiện đồng bộ từ thu gom, vận chuyển đến xử lý, đồng thời tăng cường các giải pháp tái chế, tái sử dụng và thu hồi năng lượng.

Ở Lào Cai, yêu cầu đối với các cơ sở sản xuất than chưa bảo đảm điều kiện về môi trường là phải dừng hoạt động và hoàn thiện đầy đủ thủ tục pháp lý trước khi hoạt động trở lại, hướng tới kiểm soát chặt chẽ tác động môi trường và phát triển sản xuất theo hướng bền vững.

Hướng tới quản lý tài nguyên, môi trường dựa trên dữ liệu

Từ những vấn đề đặt ra trong thực tiễn, công tác tài nguyên và môi trường thời gian tới cần tiếp tục chuyển mạnh sang phương thức quản lý chủ động, dựa trên dữ liệu và tăng cường ứng dụng khoa học, công nghệ. Hệ thống quan trắc, cảnh báo môi trường và thiên tai cần được kết nối, chia sẻ dữ liệu; đồng thời tăng cường phối hợp liên ngành, liên vùng đối với những vấn đề vượt qua phạm vi quản lý của từng địa phương.

Việc quản lý tài nguyên, bảo vệ môi trường cũng cần được gắn với chuyển đổi xanh, kinh tế tuần hoàn, giảm phát thải và thích ứng với biến đổi khí hậu. Đặc biệt, các quy hoạch phát triển cần tính toán đầy đủ khả năng chịu tải của môi trường, nhu cầu sử dụng tài nguyên và nguy cơ thiên tai để hạn chế xung đột trong khai thác, sử dụng tài nguyên.

Trong bối cảnh thời tiết ngày càng diễn biến phức tạp, hoàn thiện thể chế, tăng cường quản lý tài nguyên, kiểm soát nguồn thải, nâng cao năng lực dự báo và cảnh báo sớm sẽ là những giải pháp quan trọng để bảo đảm an ninh tài nguyên, giảm thiểu rủi ro thiên tai và tạo nền tảng cho phát triển kinh tế - xã hội theo hướng xanh, bền vững.

Phùng Tiến tổng hợp tin bài./.