Phát triển du lịch gắn với bảo vệ tài nguyên và môi trường tại các điểm đế

Dịp nghỉ lễ Quốc khánh 2/9/2026 ghi nhận hoạt động du lịch sôi động tại nhiều địa phương trên cả nước. Lượng khách tăng tạo động lực quan trọng cho phát triển dịch vụ, thương mại và kinh tế địa phương, đồng thời cho thấy nhu cầu ngày càng lớn của người dân đối với các sản phẩm tham quan, nghỉ dưỡng, trải nghiệm văn hóa và sinh thái. Tuy nhiên, lượng khách tập trung cao trong thời gian ngắn cũng đặt ra yêu cầu tăng cường bảo vệ tài nguyên, kiểm soát chất thải và bảo đảm vệ sinh môi trường tại các khu, điểm du lịch.

Tại thành phố Cần Thơ, trong kỳ nghỉ lễ Quốc khánh, tổng lượt khách tham quan ước đạt hơn 353.200 lượt, tăng khoảng 20% so với cùng kỳ năm trước; khách lưu trú ước đạt khoảng 127.400 lượt, công suất sử dụng phòng bình quân khoảng 80% và tổng doanh thu du lịch ước đạt khoảng 421 tỷ đồng. Kết quả này cho thấy sức hút ngày càng lớn của Cần Thơ - một trong những trung tâm du lịch quan trọng của vùng Đồng bằng sông Cửu Long.

Du lịch gắn với bảo vệ môi trường sinh thái

Cùng với những kết quả tích cực về kinh tế, sự gia tăng lượng khách cũng làm phát sinh thêm nhu cầu sử dụng nước, điện, giao thông, lưu trú, ăn uống và các dịch vụ khác. Lượng chất thải rắn sinh hoạt, nước thải và các loại chất thải từ hoạt động kinh doanh dịch vụ du lịch cũng có xu hướng tăng theo. Nếu không có phương án chuẩn bị phù hợp, các điểm tập trung đông khách có thể phải đối mặt với tình trạng quá tải cục bộ về giao thông, thu gom rác thải, cấp nước, vệ sinh môi trường và xử lý nước thải.

Đối với những địa phương có hệ thống sông, hồ, kênh, rạch và cảnh quan sinh thái đặc trưng, áp lực môi trường càng cần được quan tâm. Cần Thơ là ví dụ điển hình khi nhiều sản phẩm du lịch của thành phố gắn trực tiếp với không gian sông nước, chợ nổi, các tuyến tham quan trên sông, cù lao, vườn cây ăn trái và đời sống cộng đồng ven sông. Tài nguyên nước không chỉ có giá trị về mặt sinh thái mà còn là yếu tố tạo nên bản sắc và sức hấp dẫn của sản phẩm du lịch.

Do đó, bảo vệ môi trường trong hoạt động du lịch tại các khu vực này cần được thực hiện đồng bộ từ kiểm soát nguồn thải, thu gom rác, xử lý nước thải đến bảo vệ cảnh quan và hệ sinh thái. Các bến tàu, phương tiện vận chuyển khách, nhà hàng, cơ sở lưu trú và các điểm tham quan cần có phương án thu gom chất thải phù hợp, hạn chế tối đa việc xả chất thải trực tiếp ra sông, kênh, rạch; đồng thời tăng cường kiểm tra tại những khu vực có nguy cơ phát sinh ô nhiễm.

Trong dịp lễ, ngành du lịch Cần Thơ đã chú trọng công tác tuyên truyền, vận động doanh nghiệp, hộ kinh doanh, người dân và du khách nâng cao ý thức, chấp hành các quy định, bảo đảm vệ sinh môi trường và an toàn thực phẩm. Đây là giải pháp cần thiết nhằm nâng cao trách nhiệm của các chủ thể tham gia hoạt động du lịch, nhất là trong những thời điểm lượng khách tăng cao.

Một vấn đề cần được quan tâm trong quá trình phát triển du lịch hiện nay là sức chịu tải của điểm đến. Việc đánh giá sức chịu tải không chỉ dựa trên số lượng khách mà một địa điểm có thể tiếp nhận mà phải xem xét tổng thể khả năng đáp ứng của hệ thống giao thông, cấp nước, điện, thu gom và xử lý chất thải, nước thải, cơ sở lưu trú cũng như khả năng phục hồi của hệ sinh thái.

Nếu lượng khách vượt quá khả năng đáp ứng của hạ tầng và môi trường, những tác động tiêu cực có thể xuất hiện nhanh chóng. Rác thải gia tăng, chất lượng nước suy giảm, cảnh quan bị ảnh hưởng, tiếng ồn và mật độ phương tiện tăng cao không chỉ làm giảm chất lượng trải nghiệm của du khách mà còn tác động trực tiếp đến đời sống của cộng đồng địa phương.

Vì vậy, các địa phương cần từng bước đánh giá sức chịu tải đối với từng nhóm điểm đến, nhất là những khu vực có hệ sinh thái nhạy cảm, khu bảo tồn, vùng ven sông, ven biển, khu vực có cảnh quan đặc biệt hoặc có giá trị cao về văn hóa và sinh thái. Việc xác định sức chịu tải cần dựa trên các chỉ tiêu có thể đo lường như lượng khách, lượng nước sử dụng, lượng chất thải phát sinh, năng lực xử lý nước thải và chất thải rắn, mật độ phương tiện cũng như các chỉ số về chất lượng môi trường.

Cùng với đánh giá sức chịu tải, công tác quan trắc môi trường tại các điểm du lịch cần được tăng cường. Việc theo dõi chất lượng nước, không khí, lượng chất thải, mức tiêu thụ tài nguyên và tình trạng cảnh quan sẽ cung cấp cơ sở khoa học cho công tác quản lý. Dữ liệu quan trắc có thể được kết nối với thông tin về lượng khách, thời gian lưu trú và hoạt động dịch vụ để nhận diện những thời điểm, khu vực có nguy cơ quá tải.

Đối với doanh nghiệp du lịch, bảo vệ môi trường cần được xem là một bộ phận của chất lượng sản phẩm và dịch vụ. Các cơ sở lưu trú cần tăng cường tiết kiệm nước, điện, hạn chế đồ nhựa dùng một lần và thực hiện phân loại chất thải. Nhà hàng, cơ sở kinh doanh ăn uống cần hạn chế lãng phí thực phẩm, kiểm soát nước thải và chất thải phát sinh. Doanh nghiệp lữ hành cần ưu tiên các sản phẩm du lịch có trách nhiệm, hạn chế những hoạt động gây áp lực lớn lên tài nguyên và hệ sinh thái.

Cộng đồng địa phương cũng giữ vai trò quan trọng trong bảo vệ môi trường du lịch. Đối với các mô hình du lịch cộng đồng, người dân vừa là chủ thể cung cấp dịch vụ, vừa là lực lượng trực tiếp bảo vệ cảnh quan và tài nguyên. Khi lợi ích từ du lịch được gắn với chất lượng môi trường, cộng đồng sẽ có thêm động lực giữ gìn nguồn nước, cảnh quan, không gian văn hóa và các giá trị tự nhiên của địa phương.

Về phía du khách, những hành động đơn giản như hạn chế sử dụng sản phẩm nhựa dùng một lần, không xả rác, tiết kiệm nước và điện, không gây tổn hại đến hệ sinh thái, tuân thủ quy định tại các khu, điểm du lịch có ý nghĩa thiết thực. Việc hình thành thói quen du lịch có trách nhiệm sẽ góp phần giảm áp lực môi trường và tạo dựng văn hóa ứng xử văn minh tại điểm đến.

Thực tế tăng trưởng du lịch trong dịp Quốc khánh 2/9 cho thấy nhu cầu tham quan, nghỉ dưỡng và trải nghiệm của người dân tiếp tục tăng. Đây là cơ hội để ngành Văn hóa, Thể thao và Du lịch phát huy vai trò của du lịch trong phát triển kinh tế - xã hội. Tuy nhiên, tăng trưởng du lịch cần được đặt trong giới hạn phù hợp với khả năng cung ứng của hạ tầng và sức chịu tải của môi trường.

Đối với những địa phương phát triển mạnh du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng và du lịch sông nước như Cần Thơ, bảo vệ môi trường cần được xác định là một trong những điều kiện nền tảng để duy trì sức hấp dẫn của điểm đến. Nếu môi trường và cảnh quan được bảo vệ tốt, các giá trị văn hóa, sinh thái sẽ tiếp tục được phát huy và trở thành nguồn lực cho phát triển du lịch lâu dài.

Trong thời gian tới, việc xây dựng và áp dụng các tiêu chí du lịch bền vững, tăng cường quan trắc môi trường, kiểm soát chất thải, đánh giá sức chịu tải và ứng dụng công nghệ số trong quản lý điểm đến cần được chú trọng. Đây là cơ sở để chuyển từ phương thức quản lý chủ yếu dựa trên xử lý vấn đề phát sinh sang chủ động phòng ngừa và kiểm soát tác động môi trường.

Phát triển du lịch bền vững vì vậy không chỉ là câu chuyện về số lượng khách hay doanh thu mà còn là khả năng duy trì chất lượng tài nguyên, cảnh quan và môi trường của điểm đến. Việc kết hợp hài hòa giữa phát triển kinh tế du lịch, bảo tồn giá trị văn hóa và bảo vệ tài nguyên môi trường sẽ góp phần hình thành những điểm đến an toàn, văn minh, có trách nhiệm, đồng thời tạo nền tảng cho ngành Văn hóa, Thể thao và Du lịch phát triển ổn định và bền vững trong dài hạn.

Phùng Tiến tổng hợp tin bài./.