Ngày 28/8/2026, Tuần lễ Sáng tạo Hội An 2026 với chủ đề “Hành trình chạm Di sản, chạm Sáng tạo” chính thức khai mạc tại Quảng trường sông Hoài, thành phố Đà Nẵng. Sự kiện mở ra chuỗi gần 20 hoạt động tại khu phố cổ, các bảo tàng, làng nghề và không gian sáng tạo, hướng tới kết nối giá trị di sản, nghề thủ công và nghệ thuật dân gian với công nghệ, giáo dục, thị trường và các thực hành sáng tạo đương đại. Đây cũng là cơ hội để nhìn nhận rõ hơn vai trò của bảo vệ môi trường trong quá trình bảo tồn di sản và phát triển du lịch bền vững tại các đô thị di sản.

Hội An là đô thị di sản có giá trị đặc biệt, trong đó không gian kiến trúc, cảnh quan, hệ thống sông nước, làng nghề truyền thống và đời sống cộng đồng tạo thành một tổng thể văn hóa gắn bó chặt chẽ. Vì vậy, bảo tồn và phát huy giá trị Hội An không chỉ dừng ở việc gìn giữ các công trình kiến trúc, di tích lịch sử mà còn cần duy trì môi trường sống, cảnh quan, không gian văn hóa và những sinh kế truyền thống đã góp phần hình thành bản sắc riêng của đô thị. Trong quá trình này, việc phát huy các nguồn lực bản địa, đặc biệt là vai trò của các làng nghề, nghệ nhân và cộng đồng dân cư, có ý nghĩa quan trọng trong việc duy trì tính sống động của di sản. Đây cũng là một trong những nội dung được chú trọng tại Tuần lễ Sáng tạo năm nay, hướng tới kết nối giá trị văn hóa truyền thống với các hoạt động sáng tạo đương đại, tạo thêm cơ hội để cộng đồng tham gia bảo tồn, phát huy di sản và phát triển sinh kế bền vững trên nền tảng các giá trị vốn có của địa phương.

(Nguồn: Bộ Công thương Việt Nam)

Các hoạt động như tọa đàm “Nghệ cả Làng”, chương trình “Làng nghề lên số”, không gian trải nghiệm nghề truyền thống và giới thiệu sản phẩm sáng tạo cho thấy hướng tiếp cận mới trong phát huy giá trị làng nghề. Thay vì chỉ coi sản phẩm thủ công là hàng hóa phục vụ khách du lịch, làng nghề có thể trở thành một bộ phận của hệ sinh thái văn hóa sáng tạo, nơi các giá trị truyền thống được kết nối với thiết kế, công nghệ và nhu cầu thị trường hiện đại.

Từ góc độ bảo vệ môi trường, phát triển làng nghề gắn với du lịch cũng đặt ra yêu cầu sử dụng tiết kiệm nguyên liệu, hạn chế chất thải, giảm sản phẩm nhựa dùng một lần và lựa chọn các phương thức sản xuất thân thiện với môi trường. Đối với những nghề truyền thống sử dụng nguyên liệu tự nhiên, việc khai thác cần gắn với khả năng tái tạo của tài nguyên, đồng thời khuyến khích tái sử dụng vật liệu và phát triển các sản phẩm có vòng đời dài. Đây là hướng tiếp cận phù hợp để vừa duy trì sinh kế của cộng đồng, vừa giảm áp lực lên môi trường tại các điểm đến du lịch. Đáng chú ý, dịp này Hội An giới thiệu phiên bản thử nghiệm Bản đồ các không gian nghệ thuật và sáng tạo Hội An. Việc số hóa thông tin về các làng nghề, bảo tàng và không gian sáng tạo giúp du khách chủ động xây dựng hành trình tham quan, đồng thời mở ra khả năng phân bổ dòng khách tới nhiều khu vực thay vì tập trung quá mức tại khu phố cổ.

Ở góc độ quản lý điểm đến, việc tổ chức và phân bổ hợp lý lượng khách giữa các khu vực có ý nghĩa quan trọng đối với bảo vệ môi trường và duy trì chất lượng không gian di sản. Việc hạn chế tình trạng tập trung quá đông du khách tại một số khu vực có thể góp phần giảm áp lực lên hệ thống giao thông, cấp nước, thoát nước, thu gom và xử lý chất thải, đồng thời hạn chế tác động đến các công trình kiến trúc, cảnh quan và không gian văn hóa. Bên cạnh đó, việc kết nối hoạt động tham quan với các làng nghề, không gian văn hóa và cộng đồng địa phương giúp phân bổ dòng khách, mở rộng không gian trải nghiệm và tạo thêm cơ hội sinh kế cho người dân. Khi cộng đồng được tham gia và hưởng lợi từ hoạt động du lịch, nguồn lực xã hội cho công tác bảo tồn văn hóa, gìn giữ cảnh quan và bảo vệ môi trường cũng được tăng cường, qua đó góp phần xây dựng mô hình quản lý điểm đến hài hòa giữa phát triển du lịch, bảo tồn di sản và phát triển sinh kế bền vững.

Tuần lễ Sáng tạo Hội An 2026 vì vậy không chỉ là hoạt động quảng bá các giá trị văn hóa, du lịch mà còn cho thấy cách tiếp cận kết hợp giữa bảo tồn di sản, bảo vệ môi trường, phát triển công nghiệp văn hóa và thúc đẩy du lịch bền vững. Trong mô hình này, cộng đồng địa phương giữ vai trò quan trọng trong gìn giữ, thực hành và truyền tiếp các giá trị văn hóa; công nghệ được ứng dụng để hỗ trợ quản lý, theo dõi và điều tiết hoạt động tại điểm đến; còn tài nguyên văn hóa, cảnh quan và hệ sinh thái được khai thác trên cơ sở phù hợp với khả năng đáp ứng và yêu cầu bảo tồn. Sự kết hợp giữa các yếu tố này góp phần đưa di sản tiếp tục hiện diện trong đời sống đương đại mà không tách rời khỏi không gian văn hóa và môi trường vốn tạo nên giá trị của di sản. Qua đó, Hội An có thêm cơ sở phát huy các nguồn lực bản địa, tạo sinh kế cho cộng đồng, nâng cao chất lượng sản phẩm du lịch và từng bước hình thành mô hình phát triển gắn với kinh tế xanh, sử dụng hiệu quả tài nguyên và bảo đảm tính bền vững trong dài hạn.

Phùng Tiến tổng hợp tin bài./.