Mới đây, ngày 10/8/2026, Cục Biến đổi khí hậu, Bộ Nông nghiệp và Môi trường thông tin về giải pháp tưới ngập – khô xen kẽ trong sản xuất lúa nhằm giảm phát thải khí mê-tan ngay trên đồng ruộng. Đây được xem là một trong những giải pháp kỹ thuật có khả năng đồng thời góp phần sử dụng hiệu quả tài nguyên nước, giảm phát thải khí nhà kính và nâng cao tính bền vững của ngành sản xuất lúa gạo.

Sản xuất lúa nước là một trong những hoạt động phát sinh khí mê-tan trong lĩnh vực nông nghiệp. Nguyên nhân chủ yếu là trong điều kiện ruộng ngập nước kéo dài, đất chuyển sang trạng thái yếm khí, tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình hình thành và phát thải khí mê-tan.

Hệ thống giám sát phát thải khí mê-tan MethanEYE™ tại cánh đồng lúa 10 ngày tại Hợp tác xã Phát Tài tại xã Thanh Mỹ, huyện Châu Thành, tỉnh Trà Vinh (Nguồn: Internet)

Theo Cục Biến đổi khí hậu, việc thay đổi phương thức quản lý nước trên đồng ruộng là một trong những giải pháp có thể góp phần giảm phát thải mê-tan trong sản xuất lúa. Thay vì duy trì tình trạng ngập nước liên tục, phương pháp tưới ngập – khô xen kẽ thực hiện cấp nước theo từng giai đoạn sinh trưởng của cây lúa, kết hợp với các khoảng thời gian để nước trên ruộng hạ xuống trước khi tiếp tục tưới.

Khi mực nước được điều chỉnh phù hợp, thời gian đất bị ngập và duy trì trạng thái yếm khí được giảm xuống. Qua đó, quá trình hình thành khí mê-tan trong đất cũng được hạn chế. Đây là điểm quan trọng của phương pháp tưới ngập – khô xen kẽ trong giảm phát thải khí nhà kính từ sản xuất lúa.

Một ưu điểm của phương pháp này là việc quản lý nước được thực hiện ngay trong quá trình canh tác. Người sản xuất căn cứ vào từng giai đoạn sinh trưởng của cây lúa và điều kiện thực tế của đồng ruộng để điều chỉnh thời điểm cấp nước, thay vì duy trì mực nước liên tục trong suốt vụ sản xuất.

Việc áp dụng tưới ngập – khô xen kẽ cũng góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng nước trong sản xuất nông nghiệp. Trong điều kiện biến đổi khí hậu, nguồn nước phục vụ sản xuất tại nhiều khu vực chịu áp lực ngày càng lớn, việc quản lý và sử dụng nước tiết kiệm, hợp lý có ý nghĩa quan trọng đối với sản xuất nông nghiệp.

Bên cạnh quản lý nước, giảm phát thải khí mê-tan trong sản xuất lúa cần được thực hiện đồng bộ với các biện pháp kỹ thuật khác. Việc lựa chọn giống phù hợp, quản lý phân bón, sử dụng hợp lý phụ phẩm nông nghiệp và thực hiện các quy trình canh tác phù hợp có thể góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất và giảm tác động đến môi trường.

Thực tế cho thấy, để áp dụng hiệu quả phương pháp tưới ngập – khô xen kẽ, người sản xuất cần theo dõi thường xuyên tình trạng nước trên ruộng và điều chỉnh chế độ tưới phù hợp với điều kiện đất đai, thời tiết và giai đoạn sinh trưởng của cây lúa. Việc áp dụng cần có hướng dẫn kỹ thuật phù hợp nhằm bảo đảm cây trồng sinh trưởng bình thường, đồng thời đạt mục tiêu tiết kiệm nước và giảm phát thải.

Cùng với người sản xuất, cơ quan quản lý, các tổ chức khoa học, hợp tác xã và doanh nghiệp có vai trò quan trọng trong việc nghiên cứu, chuyển giao và nhân rộng các mô hình canh tác giảm phát thải. Việc xây dựng các mô hình thực tế, theo dõi kết quả và phổ biến kinh nghiệm sẽ giúp người dân có thêm cơ sở áp dụng phương pháp phù hợp với điều kiện sản xuất của từng địa phương.

Giảm phát thải khí mê-tan trong sản xuất lúa cũng là một trong những nội dung cần được quan tâm trong quá trình thực hiện các mục tiêu về giảm phát thải khí nhà kính và ứng phó với biến đổi khí hậu. Các giải pháp được triển khai ngay tại đồng ruộng có ý nghĩa thiết thực bởi vừa hướng tới mục tiêu môi trường, vừa gắn trực tiếp với hoạt động sản xuất của người dân.

Đối với Việt Nam, việc chuyển đổi phương thức canh tác theo hướng tiết kiệm tài nguyên, giảm phát thải đang ngày càng được quan tâm. Trong đó, quản lý nước hiệu quả trong sản xuất lúa là một giải pháp tương đối thiết thực, có thể triển khai phù hợp với điều kiện sản xuất của nhiều vùng.

Tưới ngập – khô xen kẽ cho thấy việc thay đổi phương thức quản lý nước trong canh tác lúa có thể góp phần giảm phát thải khí mê-tan ngay tại nguồn. Khi được áp dụng đúng kỹ thuật và phù hợp với điều kiện thực tế, giải pháp này góp phần sử dụng hiệu quả tài nguyên nước, giảm phát thải khí nhà kính và hướng tới sản xuất lúa theo hướng xanh, phát thải thấp và bền vững.

Phùng Tiến./.