Với đặc trưng năng động, nhạy cảm với cái mới, gắn bó chặt chẽ với công nghệ số và môi trường toàn cầu hóa, thế hệ trẻ không chỉ là đối tượng tiếp nhận, mà còn trở thành lực lượng định hình xu hướng sáng tạo, phương thức sản xuất và mô hình phát triển của các ngành công nghiệp văn hóa. Việc hiểu rõ thị hiếu, nhu cầu và cách thức tiếp cận của công chúng trẻ vì thế có ý nghĩa quyết định đối với tương lai của nghệ thuật biểu diễn và điện ảnh.

Trước hết, công chúng trẻ mang đến những thay đổi căn bản trong thói quen thưởng thức nghệ thuật. Họ tiếp cận sân khấu, âm nhạc, phim ảnh không chỉ qua không gian truyền thống như rạp hát, rạp chiếu, mà còn thông qua các nền tảng trực tuyến, mạng xã hội, ứng dụng di động và các hình thức giải trí tương tác. Thời gian tiếp nhận ngắn, khả năng lựa chọn đa dạng và thói quen so sánh toàn cầu khiến họ đòi hỏi cao hơn về nhịp điệu, hình thức thể hiện, chất lượng kỹ thuật và khả năng kể chuyện. Điều này buộc nghệ thuật biểu diễn và điện ảnh phải đổi mới ngôn ngữ, phương thức truyền thông và mô hình phân phối để phù hợp với đặc điểm tiếp nhận của thế hệ khán giả mới.

Về nội dung, công chúng trẻ quan tâm đến những vấn đề gắn với đời sống đương đại: bản sắc cá nhân, các mối quan hệ xã hội, áp lực học tập và nghề nghiệp, tình yêu, giới, môi trường, công nghệ, toàn cầu hóa và những biến động tâm lý trong xã hội hiện đại. Những tác phẩm phản ánh trung thực, tinh tế và sáng tạo các chủ đề này, đồng thời sử dụng ngôn ngữ nghệ thuật gần gũi, giàu cảm xúc, thường có khả năng tạo sự đồng cảm và lan tỏa mạnh mẽ. Đối với nghệ thuật biểu diễn, đó có thể là các vở kịch, tác phẩm múa, nhạc kịch, trình diễn đương đại khai thác tâm lý tuổi trẻ; đối với điện ảnh, đó là những bộ phim kể câu chuyện của thế hệ mới với cách kể hiện đại, giàu tính điện ảnh và nhân văn.

Công chúng trẻ cũng góp phần thúc đẩy sự đổi mới về hình thức và công nghệ. Họ là những người nhanh chóng tiếp nhận các hình thức trình diễn đa phương tiện, sân khấu kết hợp công nghệ số, phim ảnh sử dụng kỹ xảo, thực tế ảo, thực tế tăng cường và các nền tảng phát hành trực tuyến. Sự tương tác hai chiều trên mạng xã hội, các diễn đàn, nền tảng đánh giá, bình luận đã tạo ra môi trường đối thoại trực tiếp giữa nghệ sĩ, nhà sản xuất và khán giả, qua đó ảnh hưởng đến quá trình sáng tạo, quảng bá và điều chỉnh sản phẩm nghệ thuật.

Tuy nhiên, mối quan hệ giữa công chúng trẻ và nghệ thuật cũng đặt ra những thách thức. Thị hiếu thay đổi nhanh, xu hướng tiêu thụ ngắn hạn và sức ép cạnh tranh từ các sản phẩm giải trí toàn cầu có thể dẫn đến nguy cơ “giải trí hóa” quá mức, làm mờ nhạt chiều sâu tư tưởng và giá trị thẩm mỹ. Đối với nghệ thuật biểu diễn truyền thống và các tác phẩm điện ảnh mang tính nghệ thuật cao, việc tiếp cận công chúng trẻ đòi hỏi những chiến lược sáng tạo trong dàn dựng, truyền thông và giáo dục thẩm mỹ, nhằm giúp người trẻ không chỉ tiêu thụ, mà còn hiểu, trân trọng và gắn bó với các giá trị văn hóa lâu dài.

Ở góc độ phát triển bền vững, việc xây dựng thế hệ công chúng trẻ có trình độ thẩm mỹ và ý thức văn hóa là điều kiện quan trọng cho tương lai của nghệ thuật biểu diễn và điện ảnh. Giáo dục nghệ thuật trong nhà trường, các chương trình trải nghiệm sân khấu, điện ảnh, liên hoan dành cho học sinh – sinh viên, hoạt động giao lưu với nghệ sĩ, cùng với việc tận dụng không gian số để phổ biến kiến thức và tác phẩm chất lượng, sẽ góp phần hình thành thị hiếu lành mạnh và năng lực tiếp nhận có chiều sâu.

Trong bối cảnh công nghiệp văn hóa và hội nhập quốc tế, công chúng trẻ không chỉ là người xem, mà còn là người đồng sáng tạo, người lan tỏa và người định hình xu hướng. Sự tham gia tích cực của họ thông qua các cộng đồng trực tuyến, các dự án nghệ thuật độc lập, hoạt động sáng tạo nội dung và khởi nghiệp trong lĩnh vực văn hóa – nghệ thuật đang tạo ra một hệ sinh thái mới, năng động và đa dạng.

Có thể khẳng định, công chúng trẻ chính là lực lượng quyết định diện mạo và tương lai của nghệ thuật biểu diễn và điện ảnh trong thế kỷ XXI. Khi được tiếp cận với những tác phẩm có chất lượng, giàu bản sắc và tư duy hiện đại, đồng thời được trang bị nền tảng giáo dục thẩm mỹ vững chắc, thế hệ trẻ sẽ không chỉ là người thưởng thức, mà còn trở thành đối tác sáng tạo, góp phần đưa nghệ thuật Việt Nam phát triển bền vững, hội nhập sâu rộng và giữ vững bản sắc trong dòng chảy văn hóa toàn cầu.

Kim Dung