Điện ảnh, với tư cách là một loại hình nghệ thuật tổng hợp và một ngành công nghiệp văn hóa có sức lan tỏa lớn, đóng vai trò quan trọng trong việc quảng bá hình ảnh đất nước, con người và bản sắc dân tộc ra thế giới. Hành trình hội nhập quốc tế của phim Việt vì vậy vừa mở ra nhiều cơ hội, vừa đặt ra những thách thức mang tính chiến lược và lâu dài.

Trước hết, có thể thấy rằng trong những năm gần đây, phim Việt đã có những bước tiến đáng kể trên bản đồ điện ảnh khu vực và quốc tế. Nhiều tác phẩm được lựa chọn tham dự và đoạt giải tại các liên hoan phim uy tín, từ châu Á đến châu Âu và Bắc Mỹ, qua đó góp phần đưa điện ảnh Việt Nam vào dòng chảy chung của điện ảnh thế giới. Các liên hoan phim quốc tế không chỉ là nơi giới thiệu tác phẩm, mà còn là không gian kết nối các nhà làm phim, nhà sản xuất, nhà phát hành và giới phê bình, tạo cơ hội để phim Việt tiếp cận mạng lưới phân phối và thị trường toàn cầu.

Một trong những lợi thế quan trọng của phim Việt trên hành trình hội nhập là nguồn chất liệu văn hóa – lịch sử phong phú và giàu bản sắc. Những câu chuyện về chiến tranh và hậu chiến, quá trình đổi mới, đời sống đô thị và nông thôn, thân phận con người trong xã hội chuyển đổi, cũng như các giá trị văn hóa truyền thống, nếu được kể bằng ngôn ngữ điện ảnh hiện đại, có khả năng tạo được sự đồng cảm với công chúng quốc tế. Nhiều tác phẩm đã chứng minh rằng những câu chuyện mang tính địa phương, khi được thể hiện với chiều sâu nhân văn và ngôn ngữ nghệ thuật phổ quát, có thể vượt qua rào cản văn hóa và ngôn ngữ để chạm tới người xem ở nhiều quốc gia.

Bên cạnh nội dung, sự tiến bộ về kỹ thuật và công nghệ làm phim cũng góp phần nâng cao khả năng cạnh tranh của phim Việt. Việc tiếp cận các thiết bị quay, dựng, kỹ xảo hiện đại, cùng với sự xuất hiện của đội ngũ đạo diễn, quay phim, thiết kế âm thanh, dựng phim trẻ được đào tạo bài bản trong và ngoài nước, đã giúp chất lượng hình ảnh và nhịp điệu kể chuyện của nhiều bộ phim tiệm cận chuẩn mực quốc tế. Đây là điều kiện cần để phim Việt có thể tham gia vào các hệ thống phát hành và nền tảng trực tuyến toàn cầu.

Tuy nhiên, hành trình vươn ra thị trường quốc tế cũng đặt ra nhiều thách thức. Một trong những thách thức lớn nhất là vấn đề kịch bản và tư duy kể chuyện. Để chinh phục khán giả quốc tế, phim Việt không chỉ cần những câu chuyện mang bản sắc, mà còn phải có cấu trúc kịch bản chặt chẽ, nhịp điệu phù hợp và ngôn ngữ điện ảnh tinh tế, có khả năng đối thoại với các chuẩn mực nghệ thuật toàn cầu. Việc dung hòa giữa yếu tố văn hóa đặc thù và tính phổ quát của cảm xúc, giữa tính nghệ thuật và tính thị trường, là bài toán không dễ đối với các nhà làm phim.

Một thách thức khác là cơ chế sản xuất, phát hành và quảng bá. So với các nền điện ảnh phát triển, phim Việt còn hạn chế về nguồn vốn, hệ thống trường quay, dịch vụ hậu kỳ, mạng lưới phát hành quốc tế và đội ngũ chuyên nghiệp trong lĩnh vực marketing, bán phim. Việc tham gia các chợ phim, quỹ hỗ trợ, chương trình hợp tác sản xuất quốc tế đòi hỏi nhà làm phim không chỉ giỏi chuyên môn, mà còn am hiểu luật chơi của thị trường toàn cầu, có khả năng xây dựng dự án, thuyết trình và kết nối đối tác.

Trong bối cảnh chuyển đổi số, các nền tảng chiếu phim trực tuyến quốc tế mở ra cơ hội mới cho phim Việt tiếp cận khán giả toàn cầu mà không hoàn toàn phụ thuộc vào hệ thống rạp truyền thống. Tuy nhiên, điều này cũng đi kèm với sự cạnh tranh gay gắt về nội dung và chất lượng, đòi hỏi phim Việt phải xây dựng thương hiệu, bảo vệ bản quyền và có chiến lược phát hành phù hợp.

Ở tầm chiến lược, hành trình vươn ra thị trường quốc tế của phim Việt cần được đặt trong tổng thể chính sách phát triển công nghiệp điện ảnh và ngoại giao văn hóa. Việc đầu tư cho đào tạo nguồn nhân lực, hỗ trợ sản xuất phim chất lượng cao, khuyến khích hợp tác quốc tế, xây dựng quỹ hỗ trợ phát triển dự án, tham gia hệ thống liên hoan và chợ phim lớn, đồng thời quảng bá hình ảnh quốc gia thông qua điện ảnh, là những yếu tố then chốt để tạo nền tảng bền vững.

Có thể khẳng định, con đường đưa phim Việt ra thế giới là một quá trình lâu dài, đòi hỏi sự kết hợp giữa tài năng sáng tạo, tư duy công nghiệp, chiến lược hội nhập và chính sách hỗ trợ đồng bộ. Khi những câu chuyện Việt Nam được kể bằng ngôn ngữ điện ảnh hiện đại, giàu bản sắc và có sức lay động phổ quát, điện ảnh Việt Nam sẽ từng bước khẳng định vị thế trên thị trường quốc tế, không chỉ như một hiện tượng nhất thời, mà như một thành tố có bản sắc trong bức tranh đa dạng của điện ảnh thế giới.

Kim Dung