Thông qua các kỳ liên hoan, những thành tựu sáng tạo mới được giới thiệu, những xu hướng nghệ thuật được nhận diện, đồng thời tạo nên môi trường giao lưu, học hỏi và đối thoại giữa các nền văn hóa, các thế hệ và các phong cách biểu diễn khác nhau. Trong bối cảnh hội nhập quốc tế và phát triển công nghiệp văn hóa, liên hoan nghệ thuật biểu diễn ngày càng khẳng định vai trò là “điểm nút” kết nối sáng tạo, quảng bá hình ảnh quốc gia và thúc đẩy sự phát triển bền vững của các loại hình nghệ thuật.

Trước hết, liên hoan là không gian trình diễn và tôn vinh những thành tựu nghệ thuật tiêu biểu. Các vở diễn sân khấu, chương trình múa, âm nhạc, opera, nhạc kịch, xiếc, nghệ thuật truyền thống và đương đại được tuyển chọn, dàn dựng công phu và giới thiệu trước đông đảo công chúng. Thông qua hoạt động trao giải, đánh giá chuyên môn và phản hồi của khán giả, các tác phẩm có cơ hội được khẳng định giá trị, tạo động lực cho nghệ sĩ tiếp tục sáng tạo và hoàn thiện nghề nghiệp. Liên hoan vì thế không chỉ là “sân chơi”, mà còn là môi trường sàng lọc, định hướng và nâng cao chất lượng nghệ thuật.

Một chức năng quan trọng khác của liên hoan nghệ thuật biểu diễn là thúc đẩy giao lưu và tiếp biến văn hóa. Trong các liên hoan quốc gia và quốc tế, nghệ sĩ đến từ nhiều vùng miền, nhiều quốc gia, mang theo những ngôn ngữ nghệ thuật, truyền thống và tư duy thẩm mỹ khác nhau. Sự gặp gỡ này tạo nên quá trình đối thoại, học hỏi và so sánh, giúp nghệ sĩ mở rộng tầm nhìn, tiếp cận những phương pháp sáng tác, dàn dựng và biểu diễn mới. Đối với nghệ thuật Việt Nam, các liên hoan quốc tế là cơ hội quan trọng để giới thiệu bản sắc dân tộc, đồng thời tiếp thu tinh hoa nghệ thuật thế giới trong tinh thần chọn lọc và sáng tạo.

Liên hoan cũng là môi trường kết nối giữa nghệ thuật và công chúng. Trong không gian tập trung nhiều hoạt động biểu diễn, tọa đàm, workshop, triển lãm, khán giả có điều kiện tiếp cận đa dạng loại hình nghệ thuật, từ truyền thống đến đương đại, từ trong nước đến quốc tế. Việc tham gia liên hoan không chỉ dừng ở thưởng thức, mà còn là trải nghiệm văn hóa, góp phần nâng cao trình độ cảm thụ, hình thành thị hiếu thẩm mỹ và mở rộng hiểu biết của công chúng, đặc biệt là giới trẻ.

Trong bối cảnh phát triển công nghiệp văn hóa, liên hoan nghệ thuật biểu diễn còn đóng vai trò như một sản phẩm văn hóa – du lịch đặc thù. Nhiều liên hoan lớn gắn với không gian đô thị, di sản, điểm đến du lịch, tạo nên sức hút đối với du khách trong và ngoài nước, đồng thời góp phần quảng bá hình ảnh địa phương và quốc gia. Khi được tổ chức chuyên nghiệp, có chiến lược truyền thông và kết nối với các ngành dịch vụ, liên hoan không chỉ mang ý nghĩa nghệ thuật, mà còn tạo ra giá trị kinh tế và hiệu ứng lan tỏa xã hội.

Tuy nhiên, để liên hoan thực sự trở thành “nơi hội tụ sáng tạo”, cần chú trọng đến chất lượng nghệ thuật và tính chuyên nghiệp trong tổ chức. Việc tuyển chọn tác phẩm cần dựa trên tiêu chí rõ ràng, tôn trọng sự đa dạng phong cách và xu hướng, đồng thời khuyến khích các thử nghiệm sáng tạo, các tác phẩm mang tinh thần đổi mới. Công tác giám tuyển, hội đồng nghệ thuật, hoạt động lý luận – phê bình song hành với liên hoan có vai trò quan trọng trong việc định hướng thẩm mỹ, tạo diễn đàn trao đổi học thuật và nâng cao chiều sâu chuyên môn.

Bên cạnh đó, cần tăng cường yếu tố đào tạo và phát triển nguồn nhân lực thông qua các hoạt động bên lề như lớp tập huấn, workshop, tọa đàm với nghệ sĩ quốc tế, chương trình lưu trú sáng tác. Khi liên hoan trở thành một “hệ sinh thái” gồm biểu diễn, trao đổi học thuật, đào tạo và kết nối thị trường, giá trị của nó sẽ vượt ra ngoài khuôn khổ một sự kiện ngắn hạn, góp phần nuôi dưỡng lâu dài đời sống sáng tạo.

Có thể khẳng định, liên hoan nghệ thuật biểu diễn là nơi hội tụ của tài năng, ý tưởng và cảm xúc, là không gian để nghệ thuật gặp gỡ công chúng và đối thoại với thế giới. Trong tiến trình hội nhập và phát triển, việc tổ chức các liên hoan với tầm nhìn chiến lược, chất lượng nghệ thuật cao và cơ chế vận hành chuyên nghiệp sẽ góp phần quan trọng vào việc nâng cao vị thế của nghệ thuật biểu diễn Việt Nam, thúc đẩy sáng tạo và xây dựng đời sống văn hóa phong phú, hiện đại và giàu bản sắc.

Kim Dung