Thông qua hoạt động xem, tham gia và trải nghiệm sân khấu, người học không chỉ tiếp cận các giá trị nghệ thuật, mà còn rèn luyện khả năng cảm thụ, tư duy sáng tạo, kỹ năng giao tiếp và tinh thần làm việc tập thể. Trong bối cảnh đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, sân khấu học đường ngày càng được nhìn nhận như một công cụ hiệu quả để gắn kết giáo dục thẩm mỹ với giáo dục đạo đức, văn hóa và kỹ năng sống.

Về phương diện giáo dục thẩm mỹ, sân khấu học đường giúp học sinh làm quen với ngôn ngữ nghệ thuật biểu diễn, từ kịch nói, múa, âm nhạc, đến các loại hình sân khấu truyền thống như tuồng, chèo, cải lương, múa rối. Qua việc thưởng thức và tham gia biểu diễn, học sinh được tiếp xúc trực tiếp với hình tượng nghệ thuật, cốt truyện, nhân vật, âm nhạc, động tác, ánh sáng, không gian sân khấu, từ đó hình thành khả năng cảm nhận cái đẹp, phân biệt giá trị thẩm mỹ và phát triển thị hiếu lành mạnh. Khác với việc tiếp nhận tri thức thuần túy qua sách vở, trải nghiệm sân khấu mang tính trực quan, sinh động, tác động mạnh mẽ đến cảm xúc và trí tưởng tượng, góp phần nuôi dưỡng đời sống tinh thần phong phú cho người học.

Sân khấu học đường còn có vai trò quan trọng trong giáo dục đạo đức và nhân cách. Nhiều tác phẩm sân khấu, đặc biệt là kịch thiếu nhi, kịch lịch sử, kịch chuyển thể từ tác phẩm văn học, truyền tải những giá trị nhân văn, bài học về tình yêu quê hương, gia đình, tình bạn, lòng trung thực, tinh thần trách nhiệm và ý thức cộng đồng. Khi hóa thân vào nhân vật, học sinh không chỉ hiểu câu chuyện bằng lý trí, mà còn cảm nhận bằng cảm xúc, qua đó dễ dàng đồng cảm và thấm sâu những giá trị đạo đức được chuyển tải.

Về mặt kỹ năng, việc tham gia các hoạt động sân khấu giúp học sinh rèn luyện sự tự tin, khả năng biểu đạt, làm việc nhóm, kỷ luật và sáng tạo. Quá trình tập luyện, dàn dựng, biểu diễn đòi hỏi sự phối hợp giữa nhiều bộ phận: diễn viên, âm nhạc, mỹ thuật, đạo cụ, ánh sáng, từ đó hình thành tinh thần hợp tác và ý thức trách nhiệm. Đối với nhiều học sinh, sân khấu học đường còn là môi trường phát hiện và bồi dưỡng năng khiếu nghệ thuật, góp phần định hướng nghề nghiệp trong tương lai.

Trong bối cảnh hiện nay, việc phát triển sân khấu học đường cũng đối mặt với không ít khó khăn. Chương trình học nặng, quỹ thời gian hạn chế, thiếu giáo viên chuyên môn, cơ sở vật chất và kinh phí tổ chức là những rào cản phổ biến. Bên cạnh đó, sự cạnh tranh của các loại hình giải trí số và mạng xã hội khiến học sinh dễ bị cuốn hút vào các hoạt động thụ động, ít có cơ hội tham gia trực tiếp vào những trải nghiệm nghệ thuật mang tính tập thể.

Để phát huy vai trò của sân khấu học đường trong giáo dục thẩm mỹ, cần có sự phối hợp đồng bộ giữa ngành giáo dục, các cơ sở văn hóa – nghệ thuật và gia đình. Việc đưa sân khấu vào nhà trường có thể được thực hiện thông qua nhiều hình thức: tổ chức các buổi biểu diễn lưu động, mời nghệ sĩ giao lưu, xây dựng câu lạc bộ sân khấu, lồng ghép hoạt động sân khấu vào môn học Ngữ văn, Lịch sử, Âm nhạc, Mỹ thuật, hoặc tổ chức các dự án học tập liên môn gắn với dàn dựng vở diễn. Đồng thời, việc ứng dụng công nghệ số, xây dựng kho tư liệu sân khấu học đường trực tuyến, tổ chức các cuộc thi, festival sân khấu học sinh – sinh viên cũng là những giải pháp mở rộng không gian tiếp cận và tăng sức hấp dẫn đối với thế hệ trẻ.

Có thể khẳng định, sân khấu học đường không chỉ là một hoạt động ngoại khóa, mà là một phương thức giáo dục thẩm mỹ hiệu quả, góp phần hình thành nhân cách, bồi dưỡng cảm xúc và phát triển năng lực sáng tạo cho học sinh, sinh viên. Khi được đầu tư và tổ chức bài bản, sân khấu học đường sẽ trở thành cầu nối giữa giáo dục và nghệ thuật, giữa nhà trường và đời sống văn hóa, góp phần xây dựng một thế hệ công chúng trẻ có trình độ thẩm mỹ, giàu cảm xúc và bản lĩnh văn hóa trong xã hội đương đại.

Kim Dung