Phát hiện loài chuột chũi mang tên Darwin ở Thanh Hóa

Các nhà khoa học vừa công bố loài chuột chũi mới tại Khu Bảo tồn thiên nhiên Pù Luông, góp phần làm sáng tỏ tiến hóa và đa dạng sinh học Việt Nam

Thông tin từ Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), chiều 14/10, cho biết các nhà khoa học vừa công bố loài chuột chũi mới phát hiện ở Khu Bảo tồn thiên nhiên Pù Luông, trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa.

(Chuột chũi: nguồn: Internet)

Ông Lê Đình Phương - Giám đốc Khu Bảo tồn thiên nhiên Pù Luông, cho biết loài mới phát hiện có tên là Euroscaptor Darwini (chuột chũi Darwin), tên loài được đặt theo tên của nhà tự nhiên học lỗi lạc Charles Darwin - người có những đóng góp nền tảng cho sinh học tiến hóa đã ảnh hưởng sâu sắc đến phân loại học hiện đại và sự hiểu biết về sự hình thành loài.

Loài chuột chũi mới mang tên Euroscaptor darwini (chuột chũi Darwin) đã được các nhà khoa học Việt Nam đăng tải trên tạp chí khoa học ZooKeys. Phát hiện này không những mở rộng danh mục loài của Việt Nam mà còn làm sáng tỏ một mắt xích còn thiếu trong tiến hóa của nhóm động vật sống ngầm dưới đất ở châu Á.

Điểm khác biệt dễ nhận thấy nhất của chuột chũi Darwin là chiếc đuôi cực kỳ ngắn, chỉ dài hơn 2 mm, gồm 6-7 đốt sống, ít hơn đáng kể so với bất kỳ loài nào cùng chi. Đuôi gần như chìm trong lớp da, phủ lông cứng thưa, ngắn, chỉ nhô ra một đoạn nhỏ ở phần cuối, tạo thành dấu hiệu nhận diện đặc trưng.

Hộp sọ và xương răng của loài này cũng có cấu trúc riêng, phù hợp với lối sống đào hang ở địa hình núi đá vôi. Kết quả phân tích ADN ty thể khẳng định chuột chũi Darwin tách biệt rõ ràng với các loài cùng chi từng biết đến ở Việt Nam, Lào và Trung Quốc.

Trước đây, Việt Nam từng ghi nhận một số loài thuộc chi Euroscaptor, như E. longirostris ở miền Bắc và E. kuznetsovi ở Lâm Đồng, nhưng tất cả đều khác xa về hình thái và phân bố sinh thái.

So với họ hàng của mình, chuột chũi Darwin có kích thước nhỏ hơn, đuôi ngắn hơn và thích nghi với tầng đất ẩm, mùn dày của rừng nguyên sinh. Sự khác biệt này được coi là bằng chứng cho thấy quá trình phân hóa loài diễn ra mạnh mẽ ở khu vực Bắc Trung bộ, nơi địa hình, khí hậu và thảm thực vật tạo ra những “ốc đảo tiến hóa” độc lập.

Tên loài được đặt theo nhà tự nhiên học Charles Darwin, người đặt nền móng cho học thuyết tiến hóa, như một cách tôn vinh tư tưởng khoa học về sự hình thành loài. 

Phát hiện này được giới khoa học đánh giá có giá trị đặc biệt vì cung cấp dữ liệu mới cho nghiên cứu tiến hóa của chuột chũi châu Á, nhóm động vật còn nhiều bí ẩn dù phân bố rộng. Với lối sống chủ yếu dưới lòng đất, ít khi xuất hiện trên mặt đất và có cơ chế tiến hóa nhanh trong môi trường biệt lập, chuột chũi được xem là nhóm sinh vật nhạy cảm, giúp nhận biết sự biến đổi của môi trường sinh thái.

Nghiên cứu cũng cho thấy ở Khu Bảo 

tồn thiên nhiên Pù Luông còn nhiều bí ẩn về đa dạng sinh cần được tiếp tục khám phá trong tương lai.

Theo ông Lê Đình Phương, nghiên cứu trên là kết quả hợp tác giữa Viện Sinh học, Viện Hàn lâm Khoa học Công nghệ Việt Nam, Đại học Quốc gia Hà Nội, Trường Đại học Hồng Đức và Khu Bảo tồn thiên nhiên Pù Luông.

Phùng Tiến (Tổng hợp từ báo nongnghiepmoitruong.vn)