Phần này trình bày cách các huấn luyện viên cấp đại học tích hợp công nghệ thể thao vào những lĩnh vực huấn luyện then chốt. Các lĩnh vực được đề cập phản ánh những khía cạnh thực tiễn phổ biến trong thể thao cạnh tranh, đồng thời cho thấy cách công nghệ hỗ trợ trực tiếp cho công việc huấn luyện hằng ngày của đội ngũ chuyên môn.

Thiết lập mốc cơ sở và tiêu chuẩn đánh giá

Một trong những ứng dụng nền tảng của công nghệ thể thao trong bối cảnh đại học là thiết lập các mốc cơ sở và tiêu chuẩn đánh giá cho vận động viên sinh viên. Ban huấn luyện mô tả việc thu thập dữ liệu ban đầu khi vận động viên mới gia nhập đội, vào đầu mỗi mùa giải và tại các thời điểm định kỳ nhằm xây dựng các giá trị tham chiếu phục vụ theo dõi lâu dài.

Các công nghệ thường được sử dụng bao gồm tấm đo lực, hệ thống kiểm tra sức mạnh đẳng trương và các nền tảng phân tích chuyển động không cần điểm đánh dấu dựa trên camera. Những công cụ này tạo ra các chỉ số như chiều cao bật nhảy, độ lệch lực giữa hai bên cơ thể, sức mạnh gân kheo và các bất đối xứng trong chuyển động. Dữ liệu thu được giúp huấn luyện viên xác định điểm mạnh, điểm yếu và các khu vực tiềm ẩn nguy cơ chấn thương của từng vận động viên.

Các mốc cơ sở này đóng vai trò là điểm tham chiếu quan trọng để theo dõi tiến bộ và những thay đổi theo thời gian. Như một huấn luyện viên thể lực chia sẻ, quy trình thường bắt đầu bằng đánh giá chuyển động toàn diện, so sánh với các giá trị chuẩn, xác định các vùng nguy cơ cao, sau đó sử dụng dữ liệu lực để xây dựng chương trình huấn luyện sức mạnh cá nhân hóa. Cách tiếp cận này cho phép huấn luyện viên đưa ra các quyết định huấn luyện dựa trên dữ liệu ngay từ giai đoạn đầu của quá trình phát triển vận động viên.

Theo dõi thành tích và trạng thái vận động viên

Bên cạnh việc thiết lập mốc cơ sở, công nghệ được tích hợp sâu vào các hoạt động thường nhật nhằm theo dõi thành tích của vận động viên theo thời gian và phát hiện sớm những sai lệch so với kỳ vọng. Ban huấn luyện tập trung chủ yếu vào các chỉ số bên ngoài như khối lượng tập luyện, vận tốc chạy nước rút tối đa, kỹ thuật bật nhảy và sức mạnh cơ bắp.

Các hệ thống theo dõi dựa trên GPS và đơn vị đo lường quán tính (IMU) được sử dụng rộng rãi để thu thập dữ liệu chuyển động chi tiết trong cả tập luyện và thi đấu. Sau mỗi buổi tập, huấn luyện viên và các nhà khoa học thể thao thường xem xét dữ liệu để đánh giá mức độ đáp ứng thể chất và xác định liệu vận động viên có đạt, vượt hoặc vượt quá ngưỡng tải dự kiến hay không.

Ngoài ra, các bệ đo lực được sử dụng định kỳ để đánh giá hiệu suất bật nhảy và theo dõi tình trạng mệt mỏi thần kinh–cơ. Những thay đổi đáng kể, chẳng hạn như giảm rõ rệt chiều cao bật nhảy hoặc gia tăng đột ngột khối lượng công việc, thường được xem là tín hiệu cảnh báo, cho thấy cần điều chỉnh khối lượng tập luyện hoặc tiến hành đánh giá sâu hơn. Theo chia sẻ của một nhà khoa học thể thao, những biến động lớn trong các chỉ số này thường là cơ sở để can thiệp sớm, qua đó giảm nguy cơ quá tải và chấn thương.

Trong một số nhóm thảo luận, ban huấn luyện cũng đề cập đến việc theo dõi tình trạng hydrat hóa của vận động viên bằng các công nghệ không xâm lấn, thời gian thực. Các dữ liệu này được sử dụng trước buổi tập hoặc thi đấu để điều chỉnh chiến lược bổ sung nước phù hợp với từng cá nhân, bảo đảm vận động viên đạt trạng thái sẵn sàng tối ưu.

Mặc dù việc theo dõi các chỉ số nội bộ như nhịp tim, chất lượng giấc ngủ hay các chỉ dấu sinh học tiên tiến chưa được triển khai rộng rãi, nhiều huấn luyện viên bày tỏ mong muốn mở rộng ứng dụng trong tương lai. Tuy nhiên, các rào cản thực tiễn như chi phí cao, hạn chế nguồn lực, mức độ tuân thủ chưa ổn định của vận động viên đối với thiết bị đeo liên tục, cũng như những lo ngại về quyền riêng tư và bảo mật dữ liệu đã làm chậm quá trình tích hợp các công nghệ này vào thực hành huấn luyện hàng ngày.

Cá nhân hóa chương trình huấn luyện trong môi trường đội nhóm

Mặc dù các môn thể thao được nghiên cứu chủ yếu là thể thao đồng đội, nơi các buổi tập thường có cấu trúc chung, ban huấn luyện nhấn mạnh rằng công nghệ cho phép thực hiện cá nhân hóa huấn luyện ngay trong môi trường tập thể. Dữ liệu của từng vận động viên được sử dụng để điều chỉnh khối lượng tập luyện, cường độ và chiến lược phục hồi sao cho phù hợp với trạng thái sẵn sàng cá nhân.

Trước mỗi buổi tập, đội ngũ huấn luyện xem xét một tập hợp các chỉ số như xu hướng khối lượng công việc, hiệu suất bật nhảy, tình trạng hydrat hóa và mức độ phục hồi. Trên cơ sở đó, họ xác định ai có thể tăng cường độ tập luyện và ai cần giảm tải hoặc kéo dài thời gian hồi phục. Những điều chỉnh này giúp duy trì hiệu quả huấn luyện mà vẫn hạn chế nguy cơ quá tải.

Một số huấn luyện viên mô tả việc sử dụng hệ thống điều chỉnh dựa trên tỷ lệ phần trăm so với mức chuẩn theo vị trí thi đấu. Cách tiếp cận này cho phép linh hoạt giảm hoặc tăng số lần vận động (ví dụ số lượt chơi, số lần nhảy) dựa trên dữ liệu và phản hồi gần nhất của vận động viên. Nhờ vậy, các quyết định điều chỉnh được thực hiện một cách có hệ thống và minh bạch, ngay cả trong bối cảnh đội nhóm đông người.

Quản lý chấn thương và quá trình hồi phục

Công nghệ cũng đóng vai trò quan trọng trong quản lý chấn thương và quá trình phục hồi chức năng. Ban huấn luyện ở tất cả các nhóm thảo luận đều cho biết họ sử dụng nhiều công nghệ khác nhau để hỗ trợ các quyết định xuyên suốt giai đoạn hồi phục. Các công cụ này ghi lại chuyển động và lực tác động, tạo ra các chỉ số về bất đối xứng, thiếu hụt lực và mất cân bằng vận động.

Dữ liệu thu được được sử dụng để đánh giá mức độ hồi phục, điều chỉnh khối lượng tập luyện và theo dõi tiến trình quay trở lại thi đấu. Nhiều huấn luyện viên nhấn mạnh tầm quan trọng của việc có dữ liệu cơ sở trước chấn thương, bởi đây là điểm tham chiếu quan trọng để đánh giá trạng thái sau chấn thương. Trong quá trình phục hồi, dữ liệu được xem xét tại các thời điểm then chốt nhằm đánh giá phản ứng của vận động viên với các biện pháp can thiệp và điều chỉnh kế hoạch phục hồi cho phù hợp.

Một ví dụ điển hình là việc sử dụng hệ thống IMU để theo dõi số lần nhảy của vận động viên trong giai đoạn hồi phục. Thông tin này cho phép huấn luyện viên so sánh với mức độ vận động thông thường theo vị trí thi đấu và xây dựng lộ trình tăng tải dần dần, bảo đảm sự an toàn khi trở lại hoạt động đầy đủ.

Ngoài phục hồi thể chất, ban huấn luyện cũng sử dụng các công nghệ đánh giá nhận thức để hỗ trợ quyết định cho phép vận động viên trở lại thi đấu sau chấn động não. Các công cụ này cung cấp dữ liệu định lượng về trí nhớ, thời gian phản ứng, tốc độ xử lý và chức năng thần kinh. Việc kết hợp các chỉ số này với đánh giá thể chất và phản hồi chủ quan giúp huấn luyện viên đưa ra quyết định toàn diện và thận trọng hơn, thay vì chỉ dựa vào triệu chứng tự báo cáo.

Lập kế hoạch tập luyện dựa trên dữ liệu

Lập kế hoạch tập luyện được xem là nền tảng của huấn luyện hiệu quả và là lĩnh vực mà công nghệ đang ngày càng thể hiện vai trò hỗ trợ rõ nét. Ban huấn luyện nhấn mạnh tầm quan trọng của việc hiểu rõ các yêu cầu thể chất của từng buổi tập và thi đấu để chuẩn bị vận động viên một cách tối ưu.

Các công nghệ theo dõi GPS và IMU được sử dụng để ghi lại kiểu chuyển động, khối lượng chạy nước rút, các pha tăng tốc và đổi hướng. Dữ liệu này giúp huấn luyện viên xây dựng cấu trúc buổi tập một cách có chủ đích, phân bổ hợp lý các dạng vận động cường độ cao và tránh lặp lại quá mức những yêu cầu thể chất nhất định trong nhiều ngày liên tiếp.

Ngoài ra, các hệ thống này còn tổng hợp dữ liệu thành các chỉ số khối lượng công việc phản ánh cả cường độ và thời lượng hoạt động, cung cấp một giá trị tổng hợp về mức độ tải luyện tập. Ban huấn luyện tích hợp các chỉ số này vào kế hoạch hàng ngày và hàng tuần nhằm điều chỉnh thời gian tập luyện, quản lý cường độ và xác định những nội dung cần được ưu tiên.

Ở cấp độ dài hạn, một số huấn luyện viên sử dụng dữ liệu khối lượng công việc trong quá khứ để dự báo yêu cầu thể chất của các trận đấu sắp tới. Bằng cách phân tích các trận đấu tương tự trước đó, họ mô phỏng điều kiện thi đấu trong các buổi tập và từng bước xây dựng sự sẵn sàng cho vận động viên. Cách tiếp cận này cho phép gắn kết chặt chẽ giữa tập luyện và thi đấu, đồng thời nâng cao tính chủ động trong chuẩn bị thể lực.

Hồng Liên