Giải vô địch bóng đá thế giới FIFA World Cup 26™ không chỉ là sự kiện thể thao lớn nhất hành tinh xét về quy mô tổ chức, mà còn được xem là một cột mốc quan trọng trong tiến trình đổi mới cách thức quản trị các sự kiện thể thao toàn cầu. Với việc được tổ chức đồng thời tại ba quốc gia Canada, Hoa Kỳ và Mexico, cùng sự tham gia của 48 đội tuyển quốc gia và 16 thành phố đăng cai, FIFA World Cup 26™ mang theo kỳ vọng không chỉ về thành công chuyên môn mà còn về khả năng tạo ra những tác động tích cực, lâu dài đối với xã hội, môi trường và hệ thống quản trị thể thao quốc tế.

Trong bối cảnh thế giới đang đối mặt với nhiều thách thức toàn cầu như biến đổi khí hậu, bất bình đẳng xã hội, xung đột lợi ích và khủng hoảng niềm tin đối với các thiết chế lớn, FIFA xác định World Cup 26™ là cơ hội để khẳng định vai trò của bóng đá như một công cụ thúc đẩy phát triển bền vững và tôn trọng nhân quyền. Thông qua Chiến lược Phát triển bền vững và Nhân quyền dành riêng cho giải đấu, FIFA đặt mục tiêu tích hợp các nguyên tắc ESG (Môi trường – Xã hội – Quản trị) vào toàn bộ vòng đời của sự kiện, từ khâu chuẩn bị, tổ chức cho đến giai đoạn hậu World Cup.

Đặt con người ở trung tâm của giải đấu

Một trong những trụ cột quan trọng nhất của FIFA World Cup 26™ là cam kết tổ chức một giải đấu “lấy con người làm trung tâm”, trong đó sự an toàn, tôn trọng và hòa nhập của mọi cá nhân tham gia hoặc chịu tác động từ giải đấu được đặt lên hàng đầu. Theo ông Jurgen Mainka, Trưởng Ban tổ chức FIFA World Cup 26™ tại Mexico, việc đăng cai World Cup không chỉ nhằm mang đến những trận cầu đỉnh cao cho người hâm mộ, mà còn là cơ hội để chứng minh rằng một sự kiện thể thao quy mô lớn hoàn toàn có thể được tổ chức theo hướng nhân văn, bền vững và có trách nhiệm xã hội.

“Mexico rất mong muốn chào đón thế giới, khơi dậy niềm đam mê bóng đá và chứng minh rằng một sự kiện lớn có thể chú trọng đến tính bền vững, đồng thời thể hiện sự đa dạng phong phú về văn hóa và truyền thống, cũng như thúc đẩy sự hòa nhập và tôn trọng giữa mọi người”, ông Jurgen Mainka nhấn mạnh.

Theo định hướng này, FIFA đặt mục tiêu mang đến trải nghiệm giải đấu an toàn và tích cực cho tất cả mọi người, không phân biệt giới tính, chủng tộc, tôn giáo, xu hướng tính dục, tình trạng khuyết tật hay hoàn cảnh xã hội. Các chính sách chống phân biệt đối xử được áp dụng thống nhất tại tất cả các địa điểm thi đấu và khu vực liên quan đến giải đấu, từ sân vận động, khu fan zone cho đến các không gian công cộng phục vụ người hâm mộ.

Hệ thống Giám sát Chống Phân biệt đối xử của FIFA sẽ tiếp tục được triển khai nhằm phát hiện, ghi nhận và xử lý kịp thời các hành vi vi phạm, đồng thời cung cấp dữ liệu để cải thiện chính sách trong tương lai. Song song với đó, FIFA phối hợp với các ban tổ chức địa phương triển khai các chương trình đào tạo, truyền thông nâng cao nhận thức về đa dạng, hòa nhập và tôn trọng nhân quyền cho lực lượng tổ chức, tình nguyện viên, nhân viên an ninh và các đối tác liên quan.

Bảo đảm tiếp cận công bằng và bảo vệ nhóm dễ bị tổn thương

FIFA World Cup 26™ đặc biệt chú trọng đến việc bảo đảm khả năng tiếp cận công bằng cho người khuyết tật và những người có hạn chế về khả năng vận động. Các sân vận động và hạ tầng liên quan được yêu cầu tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc thiết kế toàn diện theo tiêu chuẩn tiếp cận của FIFA, bao gồm lối đi, khu vực chỗ ngồi, nhà vệ sinh, biển chỉ dẫn, dịch vụ hỗ trợ và các công nghệ hỗ trợ tiếp cận.

Không chỉ dừng lại ở yếu tố hạ tầng, FIFA còn hướng tới việc bảo đảm trải nghiệm trọn vẹn cho người khuyết tật khi tham gia giải đấu, từ khâu mua vé, di chuyển đến tiếp cận thông tin và dịch vụ. Điều này phản ánh quan điểm rằng tiếp cận không chỉ là vấn đề kỹ thuật, mà còn là quyền con người và là thước đo của một giải đấu thực sự toàn diện.

Bên cạnh đó, công tác bảo vệ trẻ em và phòng chống bạo lực được FIFA xác định là ưu tiên xuyên suốt. Các cơ chế phòng ngừa, tiếp nhận và xử lý báo cáo liên quan đến quấy rối, lạm dụng và bóc lột – bao gồm cả lạm dụng tình dục – được xây dựng theo cách tiếp cận lấy nạn nhân làm trung tâm, bảo đảm tính bảo mật, an toàn và hiệu quả. FIFA cũng phối hợp với chính quyền và các tổ chức xã hội tại các quốc gia đăng cai nhằm tăng cường phòng, chống buôn người và bóc lột trực tuyến, những rủi ro thường gia tăng trong bối cảnh các sự kiện đông người quy mô lớn.

Thúc đẩy cộng đồng địa phương và di sản xã hội

Một điểm nhấn quan trọng của FIFA World Cup 26™ là định hướng xây dựng di sản xã hội cho cộng đồng địa phương. Thay vì chỉ tập trung vào giai đoạn diễn ra giải đấu, FIFA và các ban tổ chức địa phương hướng tới việc tận dụng World Cup như một chất xúc tác cho phát triển lâu dài, mang lại lợi ích thiết thực cho người dân tại các thành phố đăng cai.

FIFA cam kết thúc đẩy các hoạt động tuyển dụng và mua sắm mang tính toàn diện, tạo điều kiện cho các doanh nghiệp nhỏ, doanh nghiệp do phụ nữ và các nhóm yếu thế làm chủ tham gia chuỗi cung ứng của giải đấu. Cách tiếp cận này không chỉ giúp lan tỏa lợi ích kinh tế của World Cup mà còn góp phần giảm bất bình đẳng và tăng cường năng lực cho cộng đồng địa phương.

Đặc biệt, quyền của người bản địa và người vô gia cư được đưa vào trọng tâm chính sách. FIFA phối hợp với các thành phố đăng cai để bảo đảm rằng quá trình chuẩn bị và tổ chức giải đấu không làm gia tăng nguy cơ bị gạt ra bên lề đối với các nhóm này. Đồng thời, các sáng kiến hỗ trợ và tham vấn cộng đồng được triển khai nhằm bảo đảm tiếng nói của họ được lắng nghe trong quá trình ra quyết định.

Ông Peter Montopoli, Trưởng Ban tổ chức FIFA World Cup 26™ tại Canada, khẳng định:
“Khả năng đón nhận các nền văn hóa khác nhau của Canada làm phong phú thêm bản sắc dân tộc. World Cup là cơ hội để thúc đẩy sự tham gia của cộng đồng người bản địa và đóng góp vào một tương lai công bằng và toàn diện hơn”.

Lao động công bằng và tự do báo chí

Trong lĩnh vực lao động, FIFA World Cup 26™ đặt ra các tiêu chuẩn nghiêm ngặt nhằm bảo đảm điều kiện làm việc công bằng, an toàn và tôn trọng quyền con người cho tất cả người lao động tham gia tổ chức giải đấu. Các yêu cầu về quyền lao động được tích hợp ngay từ khâu đấu thầu, ký kết hợp đồng và giám sát chuỗi cung ứng, dựa trên cách tiếp cận đánh giá rủi ro và phòng ngừa vi phạm.

FIFA yêu cầu các đối tác và nhà thầu tuân thủ các tiêu chuẩn lao động quốc tế, bao gồm quyền tự do hiệp hội, điều kiện làm việc an toàn, tiền lương công bằng và không sử dụng lao động cưỡng bức hoặc lao động trẻ em. Các cơ chế giám sát và khiếu nại được thiết lập nhằm phát hiện sớm và xử lý kịp thời các vi phạm có thể xảy ra.

Song song với đó, FIFA cam kết bảo vệ những người bảo vệ nhân quyền và đại diện truyền thông, bảo đảm quyền tự do báo chí và an toàn tác nghiệp trong suốt thời gian diễn ra giải đấu. Các chính sách nghiêm cấm mọi hành vi đe dọa, quấy rối hoặc bạo lực đối với nhà báo và các tổ chức xã hội được áp dụng thống nhất tại các quốc gia đăng cai, qua đó góp phần bảo đảm tính minh bạch và trách nhiệm giải trình của sự kiện.

Hành động vì môi trường và khí hậu

Song hành với các mục tiêu xã hội, FIFA World Cup 26™ triển khai một loạt sáng kiến nhằm giảm thiểu tác động môi trường và đóng góp vào nỗ lực ứng phó với biến đổi khí hậu. Theo bà Amy Hopfinger, Giám đốc Chiến lược & Kế hoạch FIFA World Cup 26™ Inc., các thành phố đăng cai không chỉ đóng vai trò là địa điểm tổ chức mà còn là một phần của di sản môi trường lâu dài mà giải đấu để lại.

FIFA đặt mục tiêu thúc đẩy hạ tầng và vận hành bền vững, trong đó ưu tiên sử dụng các sân vận động hiện có, áp dụng tiêu chuẩn xây dựng xanh, tăng cường sử dụng năng lượng tái tạo và nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng. Lượng phát thải khí nhà kính của giải đấu sẽ được đo lường, theo dõi và giảm thiểu phù hợp với Chiến lược Khí hậu của FIFA.

Các giải pháp di chuyển bền vững như khuyến khích sử dụng giao thông công cộng, phương tiện phát thải thấp, đi bộ và xe đạp được tích hợp vào kế hoạch tổ chức tại các thành phố đăng cai. Bên cạnh đó, FIFA thúc đẩy quản lý chất thải theo mô hình kinh tế tuần hoàn, giảm lãng phí thực phẩm, tăng cường tái sử dụng vật liệu và bảo tồn tài nguyên nước cũng như đa dạng sinh học.

Quản trị minh bạch và hợp tác đa bên

Để bảo đảm các cam kết về xã hội và môi trường được thực hiện hiệu quả, FIFA World Cup 26™ được quản trị theo các chuẩn mực quốc tế về sự kiện bền vững. Hệ thống quản trị của giải đấu phù hợp với tiêu chuẩn ISO 20121:2012 và Nguyên tắc hướng dẫn của Liên hợp quốc về kinh doanh và nhân quyền (UNGPs), qua đó tạo ra một khuôn khổ rõ ràng cho trách nhiệm, minh bạch và giải trình.

Cơ chế giải quyết khiếu nại tập trung, an toàn và dễ tiếp cận được xây dựng nhằm tạo điều kiện cho người lao động, cộng đồng và các bên liên quan phản ánh kịp thời các vấn đề phát sinh và tiếp cận biện pháp khắc phục hiệu quả. Đồng thời, FIFA thúc đẩy hợp tác đa bên giữa chính quyền, doanh nghiệp, tổ chức xã hội dân sự và cộng đồng địa phương nhằm bảo đảm rằng các quyết định liên quan đến giải đấu được đưa ra trên cơ sở đối thoại và đồng thuận.

Thông qua cách tiếp cận toàn diện này, FIFA kỳ vọng World Cup 26™ sẽ không chỉ là một giải đấu thành công về mặt chuyên môn và thương mại, mà còn trở thành hình mẫu cho các sự kiện thể thao quốc tế trong tương lai – nơi thể thao gắn liền với trách nhiệm xã hội, bảo vệ môi trường và quản trị minh bạch, qua đó khẳng định vai trò của bóng đá như một động lực thúc đẩy phát triển bền vững trên phạm vi toàn cầu.

Hồng Liên