Sự kết hợp hoá học và cơ học để nâng cao tỉ lệ tái chế nhựa

Phương pháp tái chế hóa học sẽ bổ trợ cho tái chế cơ học, giúp xử lý những loại nhựa bị nhiễm bẩn, hỗn hợp hoặc xuống cấp.

Theo Báo cáo do Trung tâm Công nghệ CIRCE (Tây Ban Nha) nhận định: Cách xử lý rác thải nhựa hiện nay không thể duy trì lâu dài. Nếu muốn thay đổi, chúng ta phải đẩy mạnh tái chế. Báo cáo cũng nhấn mạnh vai trò của “tam giác giảm thiểu - tái sử dụng - tái chế” trong bối cảnh lượng rác thải nhựa toàn cầu dự kiến tăng gấp ba vào năm 2060, trong khi hiện nay chỉ khoảng 9% được tái chế. 

Phương pháp phổ biến nhất hiện nay là tái chế cơ học, biến nhựa phế thải thành nguyên liệu thứ cấp mà không thay đổi cấu trúc hóa học. Ưu điểm của cách này là chi phí thấp và tiết kiệm năng lượng, nhưng không thể xử lý nhựa có phụ gia hoặc cấu trúc nhiều lớp.

Phương pháp phổ biến nhất hiện nay là tái chế cơ học, biến nhựa phế thải thành nguyên liệu thứ cấp mà không thay đổi cấu trúc hóa học. Ưu điểm của cách này là chi phí thấp và tiết kiệm năng lượng, nhưng không thể xử lý nhựa có phụ gia hoặc cấu trúc nhiều lớp.

Nguồn internets

Trong khi đó, tái chế hóa học là quá trình biến đổi cấu trúc phân tử của nhựa để tạo ra nguyên liệu mới dùng cho sản xuất nhựa hoặc sản phẩm khác. "Cách làm này có thể khắc phục các điểm yếu của tái chế cơ học", bà Clara Jarauta, Trưởng nhóm Tái giá trị hóa chất thải và khí tái tạo của CIRCE, nhận định.

Tuy vậy, các chuyên gia khẳng định đây không phải “đũa thần”. "Tái chế hóa học chỉ là mảnh ghép bổ trợ cho tái chế cơ học, giúp xử lý những loại nhựa bị nhiễm bẩn, hỗn hợp hoặc xuống cấp. Sự kết hợp giữa hai phương pháp này là chìa khóa để nâng tỷ lệ tái chế trong tương lai", bà Jarauta nói.

Thực tế, việc triển khai vẫn gặp không ít trở ngại: Cả châu Âu và Bắc Mỹ đều ghi nhận khó khăn, trong khi một số dự án khác vẫn tiến triển. Công ty Eastman (Mỹ) khẳng định kế hoạch xây dựng nhà máy ở Pháp vẫn được duy trì, dù còn chờ hướng dẫn từ EU.

Theo tổ chức Cefic, trở ngại chính của tái chế hóa học hiện nay là chi phí đầu tư cao, quy định chưa rõ ràng và lợi nhuận thấp so với sản xuất từ nguyên liệu mới. Bà Jarauta cũng thừa nhận những thách thức như tiêu hao năng lượng lớn, hiệu quả kinh tế chưa cao và rủi ro môi trường từ khí thải, chất thải phụ.

Một nghiên cứu của các nhà khoa học Đại học Mannheim và Lund (2025) cho rằng tranh cãi giữa ngành công nghiệp và các tổ chức môi trường về quy tắc tính toán “tái chế” đều có lý, tùy vào từng hoàn cảnh. Báo cáo kết luận: “Dưới một số điều kiện nhất định, việc cho phép linh hoạt trong tính toán tỷ lệ tái chế có thể mang lại lợi ích cả về kinh tế lẫn môi trường".

“Những chiếc xe hơi đầu tiên cũng từng đắt đỏ, kém ổn định và rất hiếm. Nhưng rồi chúng thay thế xe ngựa và làm thay đổi thế giới", bà Clara Jarauta ví von. “Tái chế hóa học cũng vậy, nó mới chỉ ở giai đoạn khởi đầu. Vấn đề không phải là hôm nay làm được bao nhiêu, mà là liệu nó có thể thay đổi cách con người xử lý rác thải nhựa trong tương lai hay không. Hiện tại, công nghệ này vẫn tốn kém, nhưng tiến bộ kỹ thuật đang diễn ra nhanh hơn bao giờ hết. Sẽ thật lãng phí nếu chúng ta không tận dụng cơ hội đó".

Phùng Tiến (Tổng hợp từ Youris)